Reklama
  • Środa, 21 grudnia 2016 (13:05)

    Groźnych powikłań po ospie i półpaścu można uniknąć

Ospa wietrzna może mieć poważne konsekwencje. Wirus pozostaje z nami do końca życia, a gdy odporność słabnie, często pojawia się jako półpasiec.

Od 10 lat liczba chorych na ospę wietrzną systematycznie rośnie. Dlaczego? Wiąże się to m.in. ze zmianami społecznymi. Teraz znacznie więcej dzieci niż kiedyś chodzi do żłobków i przedszkoli. Dzieci trzy-, czteroletnie chorują najczęściej. Rzadko spotyka się teraz dziecko w wieku sześciu-siedmiu lat, które na ospę jeszcze nie chorowało.

Reklama

Jak twierdzą specjaliści, liczba zakażeń będzie rosła, dopóki cała populacja się nie uodporni. Co roku przybywa w Polsce około 350 tys. dzieci, które mogą być celem ataku wirusa i przenosić go na resztę społeczeństwa.

A szczepionki przeciwko tej chorobie w Polsce są stosowane bardzo rzadko, zwłaszcza przez dorosłych. To niedobrze, ponieważ dorośli przechodzą ospę znacznie ciężej niż maluchy. Starsze osoby częściej też zapadają na półpasiec i neuralgię popółpaścową.

Ospa i półpasiec – ten sam wirus

Obie choroby wywołuje wirus varicella-zoster (VZV), z rodziny Herpes, który jest bardzo zakaźny.

Przenosi się drogą kropelkową i powietrzną (np. przez kichnięcie) na odległość nawet do kilkudziesięciu metrów! Chory zaraża jeden-dwa dni przed pojawieniem się wysypki i przez cały czas, kiedy pojawiają się nowe krostki.

Przestaje dopiero wtedy, gdy wszystkie pęcherzyki przyschną, a strupki odpadną. Choroba rozwija się najczęściej 10-21 dni po kontakcie z osobą chorą. Najpierw, jeden-dwa dni przed wysypką, osoba zarażona źle się czuje, bolą ją mięśnie, stawy, gardło, ma niewysoką gorączkę.

Potem zaczyna się wysypka: pęcherzyki najpierw na tułowiu, potem na twarzy, owłosionej skórze głowy, a na końcu na rękach i nogach. Po dwóch-trzech dniach pęcherzyk przekształca się w krostkę, która zasycha. Po odpadnięciu strupka zostaje drobna blizna i przebarwienie, które znika.

Pamiątka po ospie

Osoby, które przeszły ospę mają odporność i ponownie na tę chorobę raczej nie zachorują. Ale wirus nie znika z organizmu. Pozostaje w nim do końca życia w stanie uśpionym w zwojach nerwowych, tak jak wirus opryszczki.

Pod wpływem różnych czynników, najczęściej osłabienia odporności, może się uaktywnić, wywołując półpasiec. Przede wszystkim u dorosłych. Dochodzi wówczas do zapalenia w obrębie nerwu czuciowego.

W miejscu, gdzie nerw ten przebiega, na skórze pojawiają się pęcherzyki – biegną pasami wzdłuż nerwów, najczęściej na klatce piersiowej lub twarzy. Półpasiec trwa nawet trzy tygodnie. Towarzyszący mu ból jest nieznośny, neuralgiczny. Często nie pomagają zwykłe leki przeciwbólowe.

Ból utrzymuje się długo po chorobie, nasila się nocą, nie pozwalając spać. Zaatakowane ramię czy bok bolą raz na jakiś czas nawet kilka lat po chorobie. Zdarza się, że pacjent musi stale stosować środki przeciwbólowe i korzystać z pomocy poradni leczenia bólu przewlekłego.

Ktoś, kto nie chorował na ospę, nie zachoruje na półpaśca. Ale... można nie zauważyć zachorowania na ospę, szczególnie u małych dzieci, u których przebieg choroby jest znacznie łagodniejszy, np. pojawiają się pojedyncze zmiany skórne, na owłosionej skórze głowy.

To może się zdarzyć

Ospa, jeśli przebiega bez powikłań, zwykle nie jest groźna. Nie zawsze jednak jest łagodną chorobą. Najczęstszym powikłaniem ospy wietrznej jest zakażenie bakteryjne wykwitów ospowych.

To ono powoduje, że po chorobie zostają blizny, których trudno się pozbyć, a maści z apteki nie pomogą – są przeznaczone do usuwania bliznowców, a po ospie pozostają tzw. blizny zanikowe, czyli po prostu wklęsłe. Wypełnia się je kwasem hialuronowym. Ale zmian jest zazwyczaj dużo, a zabiegi są kosztowne. Niestety, NFZ ich nie refunduje.

Rzadsze, ale bardziej groźne powikłania po ospie to zapalenie płuc, ucha środkowego, mięśnia sercowego, opon mózgowo-rdzeniowych, mózgu, móżdżku.

U noworodków oraz osób z niedoborami odporności choroba może prowadzić nawet do śmierci.

Ospa jest szczególnie niebezpieczna dla kobiety ciężarnej – wirus może spowodować poronienie lub uszkodzenia płodu.

Ekspert: Przeciw ospie mogą się szczepić także dorośli

Szczepionka chroni przed powikłaniami ospy, m.in. w postaci zapalenia móżdżku, mózgu czy opon mózgowo-rdzeniowych, bakteryjnym zakażeniem skóry, zapaleniem płuc, ostrą małopłytkowością.

Szczepionka jest dobrze tolerowana

Dzieci można szczepić już od ukończenia 9. miesiąca, choć najczęściej zaleca się podanie szczepionki rocznym maluchom. Szczepić się mogą także osoby dorosłe. Tym bardziej, że w ich przypadku wirus jest groźniejszy.

Po 15. roku życia gwałtownie wzrasta liczba powikłań po przebyciu ospy wietrznej. Jeżeli szczepienie zostanie wykonane w ciągu 72 godzin po kontakcie z osobą chorą, może ochronić przed zachorowaniem lub złagodzić przebieg choroby. Szczepionka kosztuje 150-200 zł. Potrzebne są dwie dawki.

Ważne! Co warto wiedzieć o neuralgii popółpaścowej?

1. O neuralgii popółpaścowej mówi się, gdy pomimo wyleczenia półpaśca i ustąpienia zmian na skórze utrzymuje się silny ból. Zdarza się częściej u osób starszych. U chorych na półpasiec po 70. roku życia neuralgia popółpaścowa występuje u około 75 proc. chorych.

2. Ryzyko rozwoju neuralgii zmniejsza leczenie półpaśca lekami przeciwwirusowymi rozpoczęte w ciągu 48 godzin od wystąpienia wykwitów skórnych. Oprócz tego zalecane są także niesteroidowe leki przeciwzapalne.

3. Leczenie neuralgii popółpaścowej jest trudne, bo „zwykłe” leki przeciwbólowe nie skutkują. Stosuje się leki przeciwdepresyjne z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych, a także leki przeciwpadaczkowe. Wszystkie w dużych dawkach.

4. Terapie lekami można wesprzeć metodami fizykalnymi, takimi jak przezskórna elektrostymulacja nerwów TENS oraz (mało dostępna) metoda PENS, czyli śródskórna elektrostymulacja nerwów. Stymulacja wywołuje powstawanie w organizmie naturalnych substancji przeciwbólowych.

dr n. med. Marzena Gajewska, specjalista chorób wewnętrznych i alergolog, CM ENEL-MED

Co stosować przy ospie i półpaścu?

1. Wbrew powszechnej opinii krostek ani przy ospie, ani przy półpaścu nie należy niczym smarować. Warstwa pudru czy maści zmniejsza dostęp powietrza do krostek i przez to zwiększa się ryzyko zakażenia bakteryjnego wykwitów. Niektórzy lekarze zezwalają na smarowanie większych zmian gencjaną (roztwór bez alkoholu!).

2. Wskazana jest codzienna kąpiel pod prysznicem. Nie ma potrze- by kąpania się (albo dziecka) w roz tworze nadmanganianu potasu, wystarczy zwykłe mydło, nawet nie musi być antybakteryjne.

3. Należy dużo pić i odpoczywać. Jeśli jest taka potrzeba, można zażywać leki przeciwgorączkowe i przeciwświądowe.

4. Po przebyciu ospy bardzo spada odporność. Dlatego pediatrzy zalecają nawet przesunięcie planowanych szczepień ochronnych o pół roku, bo nie zadziałają. Dorośli powinni przyjmować preparaty wspomagające odporność.

Świat & Ludzie

Zobacz również

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.